Participatief Panopticon

AI is watching - everything, all the time

Dit is het tijdperk van surveillance kapitalisme en de afbraak van privacy. AI fungeert als een (onbetrouwbaar) orakel dat het menselijk gedrag probeert te voorspellen en te beïnvloeden (en slaagt daar steeds beter in), waardoor de persoonlijke autonomie verdwijnt. Nochtans is anonimiteit een essentieel fundament voor een vrije mens. En privacy is een noodzakelijke voorwaarde voor een goed functionerende 'democratie' (die eigenlijk al lang niet meer bestaat). De huidige datacollectie door AI komt gevaarlijk dicht bij de methoden die totalitaire regimes gebruiken. De big tech industrie verkoopt gemak en leuke apps in ruil voor macht en controle over het individu. Data is het nieuwe goud, want jouw persoonlijke gegevens zijn veel geld waard en worden verhandeld door data-brokers op de AI markten (zowel op het internet als op het dark web). Dit surveillance kapitalisme is de opstap naar een dystopisch plan: de constructie van een AI kwantum wereldbrein wat alles bestuurt, controleert, monitort en reguleert.

Surveillance kapitalisme (toezichtkapitalisme) is een term die in 2014 werd bedacht door de Amerikaanse hoogleraar Shoshana Zuboff. Het beschrijft een relatief nieuw economisch model waarin menselijke ervaringen en persoonlijk gedrag (gratis) worden geoogst als grondstof om er winst mee te maken. Waar het traditionele kapitalisme winst maakt door arbeid of de natuur (olie, zilver, hout,...) om te zetten in producten, maakt het surveillance kapitalisme jouw persoonlijk leven tot een product. Dit model is de motor achter big tech giganten zoals Google, Meta, Apple, TikTok,... maar ook achter de smart wereld (van auto's en koelkasten tot telefoons en steden), verzekeraars en datamakelaars.

Ter info: de enorme datacenters die nu overal opduiken (en massaal veel water en energie verbruiken), zijn niet bedoeld om de digitale wereld vlotter te laten functioneren, maar vormen de ruggengraat van de surveillance staat. Ze dienen om een digitaal wereldbrein mogelijk te maken (een soort Skynet uit de Terminator films). Meer daarover in een volgend bericht.

Hoe werkt het?

Stap 1. De data-oogst (behavioural surplus)

Alles wat iemand online en offline doet, laat sporen na. De apps op de telefoon, de zoekopdrachten, de video's en reels die men kijkt, de locaties waar men wandelt, reist of rijdt, hoe lang men op een bepaalde website kijkt, hoe snel men typt, met wie men belt en wat men zegt, hoeveel melk er in de koelkast staat, wie er op bezoek komt, in welke winkels je wat koopt,... het wordt allemaal geregistreerd. Dit wordt het 'gedragssurplus' genoemd, het is data die niet strikt nodig is om een smart toestel, een app of een laptop te laten werken, maar die wel wordt opgeslagen.

Stap 2. De voorspellingsfabriek

Al die miljarden datapunten worden gevoerd aan supercomputers en geavanceerde AI algoritmen. Deze algoritmen zoeken naar patronen en bouwen een angstaanjagend accuraat digitaal profiel op van jou en iedereen. Het doel? Voorspellen wat je nu, straks of morgen gaat doen. Bijvoorbeeld: wanneer ben je emotioneel kwetsbaar, wanneer ben je geneigd iets te kopen, of op welke politieke boodschap ga jij reageren?

Stap 3. De markt voor toekomstig gedrag

Die voorspellingen worden vervolgens verkocht op een compleet nieuwe markt: de 'behavioural futures market'. Bedrijven bieden geld om hun advertentie of boodschap op exact het juiste moment, met de juiste toon, aan de juiste persoon te tonen. Sommigen zeggen dan: 'Wat maakt mij die gepersonaliseerde advertentie voor die schoenen nou uit?' Maar surveillance kapitalisme gaat veel verder dan dat, en wel om twee grote redenen: manipulatie en machtsmisbruik.

De beste manier om te voorspellen wat je gaat doen, is door jouw gedrag subtiel te sturen. Door bepaalde berichten wel of niet in je tijdlijn te tonen, kunnen platforms je stemming beïnvloeden, je langer online houden (verslaving), of je politieke voorkeur kneden (denk aan het Cambridge Analytica schandaal, een datalek waarbij de gegevens van 87 miljoen FB gebruikers werden gemanipuleerd ten behoeve van de Trump verkiezingscampagne). En er is ook een machtsverschil. Want big tech bedrijven weten werkelijk alles over jou, terwijl jij absoluut niets weet over hen en hoe hun algoritmen werken. Dit creëert een enorme machtsongelijkheid die de democratie en de individuele vrijheid onder druk zetten.

Iedereen kent wel de uitspraak: 'Als het product gratis is (google, facebook, youtube, tiktok,...), dan ben jij zelf het product.' Maar dat klopt niet helemaal. Je bent niet het product; je bent de grondstof. Het product is de voorspelling van jouw gedrag, en de klant is de adverteerder of politieke partij die die voorspelling koopt. Dit economisch model is nu overal aanwezig. Het is de reden waarom de koelkast en de auto nu 'smart' moeten zijn, waarom gratis navigatie apps jouw locatie willen weten (ook als je de app niet gebruikt), en waarom social media platforms er alles aan doen om je boos of verontwaardigd te maken (want woede zorgt voor de meeste interactie en dus de meeste data). Het is een onzichtbare infrastructuur die het gedrag continu monitort, analyseert en probeert te veranderen voor commercieel gewin.

Enkele gevolgen

1. Vernietiging van democratische pijlers.

Zonder privacy kunnen cruciale democratische processen niet naar behoren functioneren. Privacy en geheimhouding zijn noodzakelijk, niet enkel in de eigen huiskamer, maar bijvoorbeeld ook voor vertrouwelijke gesprekken met advocaten. Zonder privacy is het onmogelijk om de overheid of de politie effectief aan te klagen. Journalisten hebben privacy nodig om anonieme bronnen te beschermen. Surveillance software (zoals Pegasus) wordt al gebruikt om activisten en journalisten te monitoren, wat in sommige landen direct leidt tot geweld en moord. Het recht om anoniem te protesteren is essentieel. Wanneer gezichtsherkenning en telefoongegevens worden gebruikt om demonstranten te identificeren, durven mensen niet meer deel te nemen aan het publieke debat uit angst voor toekomstige gevolgen, zoals een lagere kredietscore, uitsluiting van politieke functies of boetes en gevangenis.

2. Burgers en beleidsmensen ontlopen hun verantwoordelijkheid.

AI wordt gebruikt om de verantwoordelijkheid voor beslissingen te verschuiven van echte mensen naar ondoorzichtige algoritmen. Wanneer een bank een lening weigert of een werkgever een sollicitant afwijst op basis van een AI voorspelling, is dit niet gebaseerd op een verifieerbaar feit. Omdat een voorspelling geen feit is (maar speculatie), kan men deze niet aanvechten, wat de burger machteloos maakt tegenover instituten. In militaire context creëert AI een 'diffusie van verantwoordelijkheid'. Als AI wordt gebruikt voor het selecteren van doelwitten voor vernietiging, is het onduidelijk wie verantwoordelijk is wanneer er fouten worden gemaakt (de programmeur, de overheid of de fabrikant).

3. De overgang naar 'zacht autoritarisme'.

De huidige mate van surveillance overtreft die van historische totalitaire regimes, zoals de Stasi in Oost-Duitsland. Waar het vroeger duur en complex was om mensen fysiek te volgen en te screenen, verzamelt AI nu moeiteloos en in enkele seconden duizenden datapunten van elke burger (in hoofdzaak via hun smartphone). Voorspellingen van big tech giganten zijn vaak geen neutrale toekomstbeelden, maar 'speech acts' die mensen aanzetten tot gehoorzaamheid. Als we een voorspelling als feit accepteren (bijvoorbeeld: 'AI zal uw baan overnemen'), dan handelen we daar naar, wat de macht van de voorspeller vergroot.

4. Psychologische profilering en polarisatie.

AI systemen worden ingezet om de psychologie van burgers te profileren met als doel de politiek te polariseren. Dit maakt een neutrale, op feiten gebaseerde discussie vrijwel onmogelijk, terwijl dit juist de basis is van een gezonde democratische besluitvorming. Kortom, de infrastructuur voor een vorm van 'zacht autoritarisme' wordt momenteel gebouwd in onze eigen broekzakken. Men kan de vraag stellen hoeveel surveillance een 'democratie' kan verdragen voordat deze ophoudt te bestaan. 

5. Panopticon. 

We leven in een 'participatief panopticon' waarin onze intiemste gegevens worden geoogst om ons gedrag te voorspellen en te beïnvloeden. Het 'participatieve panopticon' is een sociologisch concept dat beschrijft hoe moderne technologieën (zoals smartphones, sociale media en locatiediensten) ervoor zorgen dat we elkaar en onszelf voortdurend in de gaten houden. Waar surveillance kapitalisme gaat over de grote bedrijven die mensen bespioneren, gaat het participatief panopticon erover hoe wij zelf vrijwillig meedoen aan het bouwen en het onderhouden van de surveillance maatschappij.

Het oorspronkelijke Panopticon was een 18e-eeuws ontwerp voor een gevangenis door de filosoof Jeremy Bentham. Het was een ronde gevangenis met een centrale wachttoren in het midden. De gevangenen konden de bewaker niet zien, maar de bewaker hen wel. Omdat de gevangenen nooit wisten of ze op dat moment bekeken werden, gingen ze zich uit voorzorg altijd gehoorzaam gedragen. Ze controleerden dus hun eigen gedrag. De internetpionier Jamais Cascio introduceerde de term participatief panopticon om te laten zien dat de bewakingstoren tegenwoordig niet meer in het midden staat. De toren is ingestort en iedereen heeft nu een klein stukje van de bewakingstoren in zijn broekzak.

Het is participatief omdat bijna iedereen er vrijwillig en actief aan meewerkt. We filmen politieoptredens, we fotograferen politici op straat, en we streamen live vanaf protesten. Burgers houden de machthebbers in de gaten. En we kijken ook wat onze vrienden, partners, ex-partners, collega's of vreemden aan het doen zijn. We taggen anderen op foto's, we checken in op locaties, en we laten reviews achter over de pakketbezorger of de Uber chauffeur. En daarbovenop dragen we smartwatches die onze hartslag en slaap meten, we posten onze hardlooproutes op Strava, en we delen onze diepste gedachten op Threads of TikTok. Kortom: we surveilleren de overheid, we surveilleren elkaar en we surveilleren onszelf. Surveillance is een lifestyle geworden, een sociale norm en een bron van entertainment. We smeken er zelfs naar om gezien te worden, via het hengelen naar likes en volgers op social media.

Ze ontstaat er een vreemde paradox. Enerzijds kan iedereen met een smartphone het machtsmisbruik, het onrecht, het racisme of de corruptie filmen en wereldkundig maken. Maar anderzijds is er een permanente rechtbank actief, want één verkeerde opmerking of een onhandige video die viraal gaat, kan leiden tot 'cancel culture' en het verwoesten van je leven. En enerzijds is het voor bedrijven en overheden veel moeilijker geworden om grote schandalen in de doofpot te stoppen. Maar anderzijds is er zelfcensuur, want we weten dat alles wat we doen gefilmd, gedeepfaked of vastgelegd kan worden, en dus gaan we ons gedrag aanpassen aan de norm van de massa. |

En zo is de cirkel rond: men wil zijn data wissen en zichzelf beschermen omdat surveillance kapitalisten die data misbruiken om winst te maken en jouw gedrag te sturen. Maar het participatief panopticon zorgt ervoor dat we die data zélf blijven aanleveren, omdat onze hele (digitale) cultuur is ingericht op 'zien en gezien worden'. Het is de ultieme surveillance-omgeving: een gevangenis waarin de gevangenen zelf de camera's bedienen en genieten van het uitzicht.

Enkele oplossingen - cyber security & data protection

Om de privacy en anonimiteit (gedeeltelijk) te beschermen tegen de groeiende invloed van AI surveillance en dataverzameling, zijn verschillende praktische en strategische stappen mogelijk. De meest eenvoudige manier om redelijk anoniem te blijven on line, is de smartphone vervangen door een dumbphone (dus geen internet connectie,  enkel bellen en sms) en alleen nog inloggen op het internet via Tails OS, Qubes OS of Whonix OS.

1. Gebruik privacy vriendelijke alternatieven.

Eén van de meest directe manieren om minder data te voeden aan grote AI systemen is het overstappen naar alternatieve diensten die jouw gegevens niet (of toch veel minder) verzamelen.

* Besturingssysteem: gebruik een Linux distributie, zoals Mint of Ubuntu in plaats van Windows, Apple of Android. Of voor de echte diehards, gebruik Tails, Qubes of Whonix.
* Browser: gebruik Brave, Mullvad, Tor, Firefox (met strenge instellingen), LibreWolf, Waterfox in plaats van Chrome en Edge.
* Connectiviteit: gebruik een no-log VPN om je online identiteit beter af te schermen (bv Mullvad).
* E-mail: gebruik encrypted maildiensten zoals Proton Mail of Tuta in plaats van Gmail en Outlook.
* Berichten: gebruik Signal, Session, Threema, Olvid of Telegram in plaats van WhatsApp, WeChat, Snapchat of Messenger (die allemaal aan data collectie doen).
* Zoekmachines: gebruik Brave Search, Startpage, Mojeek, Qwant of DuckDuckGo in plaats van Google of Bing.
* Chatbots en AI assistenten: gebruik Le Chat, Lumo, DuckDuckGo AI Chat in plaats van ChatGPT en Gemini - of nog beter: werk met lokale open source assistenten zoals KoboldCpp,  Llamafile  en Ollama .
* Social Media: gebruik Mastodon in plaats van X, Lemmy in plaats van Reddit en Pixelfed in plaats van Instagram.
* Cloud Storage: gebruik Proton Drive, pCloud, Nextcloud of Sync in plaats van Google Drive, Dropbox of iCloud.
* Video Calls: gebruik Proton Meet, Whereby of Jitsi in plaats van Zoom en Google Meet.
* Navigatie Apps: gebruik OsmAnd, Organic Maps of Magic Earth in plaats van Google Maps of Apple Maps

* YouTube kijken zonder Google toezicht: Freetube, Invidious, NewPipe  
* YouTube en TikTok alternatieven: Rumble, PeerTube, Odysee, BitChute
* Facebook alternatieven: Friendica, Vero, Diaspora, Discord

* Alternatieve OS voor Android (Google) smartphones: Graphene OS en Lineage OS. Remember, de beste optie is de smartphone wegdoen of kiezen voor een (smart)phone zonder internet connectie.
* Installeer een goede ad-blocker op je browser (die automatisch advertenties blokkeert), zodat big tech minder data verzamelt over jou.
* Verwijder alle smart spullen uit huis (koelkasten, stofzuigers, deurbellen, alarmsystemen, grasmaaiers, smart watch, smartphone, fitness tracker, elektrische auto's,...).  Smart spul brengt gemak, maar het betekent ook toezicht en controle.
* Maak telkens verschillende identiteiten aan (account, emails, naam,...) voor de verschillende diensten die je gebruikt (sociaal, officieel, shoppen, reizen, bankieren, gamen,....). Zo spreidt men het risico (bij diefstal van gegevens) en maakt men het moeilijker voor data-brokers om alles te verbinden aan 1 persoon en 1 locatie.

2. Creëer technologievrije zones en momenten.

Beperk zoveel mogelijk de momenten waarop je traceerbaar bent. Zet microfoons en camera's uit wanneer je een privégesprek voert of ergens over debatteert (in real life). Spreek met vrienden af om alle smartphones uit te zetten en geen foto's te maken of te uploaden tijdens sociale gelegenheden zoals feestjes of uitstapjes. Beperk de tijd die je online doorbrengt. Tegenwoordig is 10 à 12 uur per dag online zijn geen uitzondering meer.

3. Omarm de 'analoge rebellie'.

Analoge activiteiten zijn een krachtige vorm van verzet tegen de surveillance staat. Zoals papieren boeken lezen en handgeschreven brieven versturen met de post. Het kopen van een fysiek boek (met contant geld) is een rebelse daad omdat niemand kan volgen wat je leest of hoe je denkt. Dit geldt voor alles: koop liever handgemaakte spullen gemaakt door echte mensen, koop echte cd's of vinyl voor muziek, koop voedsel bij de lokale boer, koop een 2de hands diesel in plaats van een elektrische auto, enz. Zoek verbinding in de fysieke wereld door te gaan joggen of een kop koffie te drinken met een vriend zonder dat er gadgets bij aanwezig zijn.

4. Wees erg kritisch op alles ivm internet, apps, digitale systemen en AI.

Privacybescherming is ook een mentale kwestie. Door de manier te veranderen waarop men naar AI kijkt, verminder ook de macht die deze systemen over iemand hebben. Zie AI uitspraken niet als feiten. Realiseer je dat AI voorspellingen vaak 'power moves' zijn bedoeld om jouw gedrag te sturen. Door ze niet te geloven, zullen ze ook geen 'self-fulfilling prophecy' worden. Stel kritische vragen wanneer een algoritme een aanbeveling doet of een beslissing (over jouw leven) neemt. Stel de vraag: 'wat wil deze persoon of dit systeem van mij?'

5. Start met een gezonde data-hygiëne en opruimwerk.

Hoewel het kan voelen alsof de strijd al verloren is (big brother is everywhere), toch is het belangrijk om te weten dat persoonlijke data een houdbaarheidsdatum hebben. Het persoonlijke dossier wat de algoritmen over iemand bijhouden, dient regelmatig te worden geüpdatet om nog accuraat te zijn. Omdat het leven voortdurend verandert (verhuizen, nieuwe job, nieuwe relatie, kinderen veranderen van school, andere auto, betere gezondheid,...), heeft het direct aanpassen van het surfgedrag en het beter beveiligen van de nieuwe data een grotere impact dan je wellicht denkt. Ook kun je zoveel mogelijk (persoonlijke) data verwijderen die nog steeds on line circuleren.

Er bestaat (helaas) geen magische knop die met één klik al jouw sporen op het internet verwijdert. Die gegevens zitten op verschillende plekken: bij commerciële datamakelaars, in oude database lekken, op servers van sociale media en in de zoekresultaten van Google. Er zijn wel enkele tools, apps en handmatige methoden waarmee men een groot deel van zijn digitale voetafdruk effectief kan opsporen en vernietigen.

Automatische tools voor datamakelaars.

Datamakelaars verzamelen continu privégegevens (naam, adres, telefoonnummer, surfgeschiedenis,...) om die door te verkopen. Maar er bestaan privacy-vriendelijke (weliswaar betalende) diensten die namens jou juridische verwijderingsverzoeken sturen en dit ook blijven herhalen. Toch een waarschuwing. Deze diensten kunnen niet alles fixen (zie deze video). Niemand kan dit, wie inlogt op het web laat altijd sporen na en alles wat gepost wordt, blijft ergens bestaan. 

* Incogni - Dit is momenteel een van de meest effectieve en geautomatiseerde diensten. Het scant honderden datamakelaars en 'dwingt' ze jouw data te wissen.
* DeleteMe of Optery - Dit zijn 2 bekende namen die een vergelijkbare service bieden (Optery heeft zelfs een gratis scan-optie om te zien wáár je data staat).
* Kanary of Privacy Bee - Ook sterke opties die continu op de achtergrond jouw blootstelling op het net scannen en data terugeisen.

Inloggegevens en gelekte data opsporen.

Wachtwoorden en inloggegevens zweven vaak op het internet rond omdat een website waar je ooit een account had, is gehackt.

* Have I Been Pwned (gratis) - Vul hier e-mailadressen en telefoonnummers in. De site laat dan zien bij welke datalekken jouw gegevens op straat zijn komen te liggen.
* Gebruik een Password Manager - Tools zoals Bitwarden, 1Password of Proton Pass hebben ingebouwde 'dark web monitors'. Zij geven direct een melding als een van je wachtwoorden of accounts ergens online circuleert, zodat je het account kunt sluiten of het wachtwoord kunt aanpassen.

Foto's en specifieke zoekresultaten wissen en account beheer (Google)

Enkel voor wie een Google account heeft en verder wil gebruiken maken van de Google apps en diensten. Als er foto's of persoonlijke posts op websites staan die je niet zelf beheert, kun je Google rechtstreeks vragen om deze te verbergen. Via Google account kun je instellen dat je een melding krijgt als jouw telefoonnummer, adres of e-mail in de zoekresultaten verschijnt. Je kunt dan direct vanuit Google een verwijderingsverzoek indienen. Google heeft een specifieke pagina voor het aanvragen van de verwijdering van expliciete foto's, persoonlijke documenten (ID-kaarten) of verouderde content. Zoek op: 'Google persoonlijke informatie verwijderen'. Je kunt dan al jouw gegevens, profielen, informatie, advertenties, activiteiten bij Google... checken, beheren en verwijderen. 

De handmatige DIY methode.

Oude accounts, foto's en posts op forums of sociale media kun je ook zelf opsporen.

* Zoek in je mailbox(en) op termen als 'Welkom', 'Verifieer uw e-mail', 'Je account', of 'Registratie'. Je zult versteld staan van hoeveel accounts je al 10 jaar niet hebt gebruikt.
* JustDelete.me is een directory die van honderden websites een directe link deelt naar hun 'verwijder mijn account' pagina, gerangschikt op hoe moeilijk het bedrijf het je maakt.
* Gebruik de ingebouwde archief- of downloadtools van Facebook, Instagram of X (Twitter) om je data veilig te stellen, en gebruik vervolgens instellingen om al je oude posts in bulk te verwijderen of je account permanent te sluiten.

6. Hackers.

Hoe bewaren hackers hun anonimiteit en privacy op het internet? Ze gebruiken een gelaagde aanpak en combineren technische tools, operationele procedures en tactische gedragsregels.

Anoniem netwerk

Het verbergen van het echte IP-adres en de fysieke locatie is de eerste en meest cruciale verdedigingslinie voor een hacker.

* Ze gebruiken het Tor netwerk (The Onion Router). Alle verkeer wordt versleuteld en via minstens drie willekeurige knooppunten (nodes) gestuurd. Elk knooppunt kent alleen de identiteit van de vorige en de volgende stap, waardoor het eindstation nooit weet waar het verkeer oorspronkelijk vandaan komt.
* Proxy chains. Ze koppelen meerdere proxyservers achter elkaar. Als één server in de keten logbestanden bijhoudt, onthult dat nog steeds niet de identiteit van de hacker, omdat die verbonden is via een eerdere proxy.
* Multi-hop VPN's. Ze gebruiken VPN aanbieders die expliciet een no-logs beleid voeren. Door meerdere VPN verbindingen achter elkaar te schakelen, wordt tracering extreem complex.

Operationele beveiliging (OpSec) 

* Wegwerp hardware (burner laptops). Er worden goedkope, tweedehands laptops gebruikt die cash zijn gekocht. Zodra een operatie is afgerond, wordt de hardware fysiek vernietigd.
* Nooit van thuis uit netwerken. Hackers opereren vrijwel nooit vanaf hun eigen internetverbinding. Ze maken gebruik van openbare wifi netwerken (in treinen, hotels of koffiezaken), of kraken de wifi van omwonenden.
* MAC spoofing. Elke netwerkkaart heeft een uniek fysiek adres (MAC-adres). Hackers veranderen (spoofen) dit adres continu om te voorkomen dat hun apparaat herkend wordt door netwerk routers.

Software 

* Live besturingssystemen. Ze gebruiken privacy besturingssystemen zoals Tails of Qubes OS. Tails draait volledig vanaf een USB-stick in het werkgeheugen (RAM). Zodra de computer wordt uitgezet, verdwijnt elk spoor van de activiteiten direct.
* Virtuele machines (VM's). Een VM is een virtuele, veilige en volledig geïsoleerde computer die draait binnen een andere, fysieke computer. 

Infrastructuur via derden 

Hackers gebruiken hostingproviders (vaak in landen als Rusland, China of specifieke offshore gebieden) die doelbewust verzoeken van politie of auteursrechtorganisaties negeren en weigeren klantgegevens te delen (bulletproof hosting). Of ze gebruiken legitieme servers van bedrijven die slecht beveiligd zijn als tussenstation om zichzelf te maskeren (bouncing servers & botnets).

Financiële en administratieve anonimiteit

Een hacker kan digitaal onzichtbaar zijn, maar als de server of VPN met een persoonlijke creditcard wordt betaald, valt het masker direct.

* Privacy munten (crypto). Bitcoin is traceerbaar via de blockchain maar Monero (XMR) niet, die is specifiek ontworpen om transactiegegevens en balansen volledig onzichtbaar te houden.
* Mixers en tumblers. Wie toch Bitcoin anoniem wil gebruiken, stuurt de munten door 'mixers'. Dit zijn diensten die de crypto van honderden gebruikers samenvoegen en in verknipte, willekeurige delen weer uitbetalen, waardoor het transactie pad onleesbaar wordt.
* Valse identiteiten. Accounts voor e-mail, hosting of domeinen worden geregistreerd met tijdelijke aliassen, nep adressen en prepaid simkaarten die zonder identificatieplicht zijn aangeschaft.

Dit alles lijkt allemaal wat overdreven en paranoia, maar wie weet wat er momenteel bezig is en wat de toekomstplannen zijn, die denkt daar anders over.  Dit diepe rabbit hole komt aan bod in een volgend bericht.

Anastha Aurora